NIEUWSBRIEF

Goede mensen,

Er wordt veel gezegd en geschreven over wat kunst vandaag moet zijn. De polemieken die gevoerd worden, waarbij de ene partij meent te weten wat kunst moet zijn en de andere partij zich gelukkig prijst dat net niet te weten, zijn veelal oppervlakkig en daardoor vervelend. Zeker wanneer ik ze toets aan de vier volgende gedachten. Deze gedachten vormen al meer dan dertig jaar de basis van het credo van Needcompany.

Gedachte 1: ‘Overleven door samenwerking.’
In Needcompany is samenwerken misschien wel het belangrijkste. Door samen te werken ontstaan er positieve conflicten. Kunst is voor mij het creëren van positieve conflicten. In Needcompany werkt een kunstenaar nooit alleen. Daarover later meer. Ik was onlangs te gast bij Cinemaximiliaan, de ondertussen veel geprezen maar helaas nog veel te weinig ondersteunde helden uit Molenbeek. Zij weten zeer goed wat ‘overleven door samenwerking’ is. Hun idee is even eenvoudig als briljant: samen met nieuwkomers films maken. Met het medium film kan je namelijk heel veel verschillende ambachten, ervaringen, beroepen samen brengen. Onder de nieuwkomers zijn er koks, kleermakers, monteurs, schoenmakers of cameramensen die hier samenkomen om kunst te maken. Kunst wordt hierdoor ‘schoon’. En bovendien is de eerste reeks films onder leiding van de bijzondere Béla Tarr van een zeer hoog niveau. Er zitten grote talenten bij deze nieuwkomers. De innemende Michaël Roskam neemt nu de fakkel van Béla Tarr over en gaat hier ook aan de slag. Spannend. Het ‘overleven’ wordt bijzonder reëel wanneer we over nieuwkomers spreken. Ik ontmoette in hun werkplaats een jonge vrouw uit Somalië, Fatma Osman, die hier net haar eerste film, ‘Undocumented Love’, heeft gemaakt. Ze is de eerste Somalische vrouw die een film maakt. In haar land mogen vrouwen daar niet eens aan denken. En kijk, in Molenbeek kan dat allemaal.

Gedachte 2: ‘Alles is politiek maar kunst is niet alles.’
De performer Chokri Ben Chikha doet een actie: hij overgiet zich met benzine en vraagt aan het publiek om hem in brand te steken. Hij noemt zich een activist. Jan Joris Lamers, behorende tot de oudste nog levende theatermakers, staat op en zegt dat hij dit niet mag doen. Dan blijkt dat het geen benzine is maar water. Hoongelach voor Lamers om zoveel naïviteit.

Wat is hier eigenlijk gebeurd: Lamers ligt me na aan het hart. Ik heb van hem veel geleerd als jonge kunstenaar. Ik heb van hem geleerd wat ‘oprechte illusie ‘ is. Hij heeft het (Nederlandstalige) theater door die oprechtheid ten gronde veranderd. Het past niet in zijn denkbeeld dat een theatermaker vandaag nog met onoprechte illusies het publiek tracht te misleiden. Hij ging ervan uit dat het echte benzine was en de theatermaker hier een echte activist. Maar Chokri was gewoon een ouderwetse ‘schuinsmarcheerder’ vol goede intenties, die met deze daad elke oprechte activist heeft onderuitgehaald, inclusief Jan Palach en Mohamed Bouazizi. Dit komt door de hardnekkige illusie dat alles politiek moet zijn zonder de bijgedachte dat kunst niet alles is. Benzine in water veranderen? Laat dat aan de goden over.

Gedachte 3: ‘Specialisatie leidt tot degeneratie.’
Het is een klassieke wet in de biologie en een moeilijke gedachte in de wereld der kunsten. Het is waarschijnlijk ook een gedachte uit de oude school. Maar in de wereld van de kunsten en het theater in het bijzonder is specialisatie als doel een perversiteit. Zowel voor de kunstenaars als de theoretici en het management die hen omringen. Dan krijg je gespecialiseerde academici e.a. die met lijstjes komen ‘checken’ of het getoonde werk wel voldoet aan de voorwaarden. Kunst is net interessant als het niet voldoet aan de voorwaarden. Wat dan weer niet wil zeggen dat kunst niet rechtstreeks in relatie moet staan met de maatschappij waarin het gemaakt wordt. Dat is echter een evidentie. Kunst die niet in de maatschappij staat, is cultureel en politiek onbestaand, bestaat letterlijk niet. Specialisatie leidt snel tot iconoclasme. Iconoclasme is altijd verwerpelijk. Voor diegenen die menen dat theaters geen Shakespeare meer mogen spelen: doe het zelf eens stiekem en ik hoop dat je jezelf tegenkomt. Ik ben de hele zomer bezig geweest met Monteverdi en heb ontdekt hoe radicaal ‘barok’ is. Ik kan u verzekeren, het heeft mijn leven veranderd.

Gedachte 4: ‘What happens on stage, stays on stage.’
Na het vernemen van de actie van een aantal medewerkers tegen Jan Fabre/Troubleyn, is dit nu een wat wrange gedachte. Verschillende journalisten vragen mijn reactie. Over wat er intern gebeurt bij een ander gezelschap kan ik niets zeggen omdat ik het niet weet. Ik kom tot de vreemde vaststelling dat ik nog nooit in mijn bijna veertigjarige carrière een repetitie of werkproces van een collega heb bijgewoond. Ik kan enkel voor mezelf spreken. We praten in Needcompany zeer openlijk over #metoo. En deze vierde gedachte ‘What happens on stage, stays on stage’ moet dan ook zorgvuldig behandeld worden. Omdat de werkrelatie tussen acteur en regisseur of performers onderling een zeer veeleisende menselijkheid vraagt gebaseerd op eerlijkheid is de #metoo-actie in onze wereld, de wereld van de levende kunsten, enorm belangrijk. Ik geef u één voorbeeld. Binnenkort komt er een Needcompany productie naar België: ‘Begin the Beguine’ de laatste tekst van Cassevetes. Mijn eigen dochter Romy Louise speelt een prostituée en ik regisseer het stuk. Beeld u zich in: de vader-regisseur die tijdens de repetitie vraagt aan zijn dochter om met haar collega acteur een seksscène te spelen. Seksueel getinte scènes liggen altijd gevoelig. Hoe naakt? Waar elkaar aanraken? Romy Louise zei me onmiddellijk dat ze met ondergoed aan wou repeteren en pas naakt wenste te gaan in de objectieve aanwezigheid van het publiek. Ik was trots op dit heldere standpunt. De objectiviteit van een repetitieruimte en de objectiviteit van een publiek is dan ook van het hoogste belang.

We moeten voorzichtig zijn en niet alles op een hoopje gooien. Het lijkt wel dat het grensoverschrijdende gedrag te wijten is aan de kunst die Fabre maakt. Dat heeft er uiteraard niets mee te maken. Fysieke uitputting? Wat er gebeurt in hedendaagse dans en performance valt in het niet als je het vergelijkt met de training in het klassieke ballet. Je zult maar op pointes dansen. Het is zeker geen uitvinding van één of andere generatie uit de jaren tachtig. Ik heb 25 jaar geleden reeds geschreven dat het idee ‘performance’ en begrippen als pijngrens en uitputting niet samengaan met mijn idee over theater. Ik heb mijn laatste ‘fysiek’ uitputtende performance gemaakt in ‘85 en heb dan ingezien dat ik een andere weg moest opgaan. Pijngrenzen opzoeken kan ik alleen eisen van mezelf. Nooit van de mensen waar ik mee samenwerk. Omdat dat snel gepaard gaat met intimidatie. Ik vind het gebruik van geweld en uitputting dus niet interessant voor mijn werk. Dat wil niet zeggen dat ik dat niet kan waarderen bij andere kunstenaars. Ik lees in verschillende kranten dat de oude generatie en de oude structuren de schuld van alles zijn. Maar een jonge maakster, Julie Cafmeyer, zegt zelf dat ze een acteur schuimbekkend van uitputting op de grond zag storten terwijl zij aan de kant stond te roepen. Wel, ik stel vast dat dat niet kan gebeuren bij Needcompany. We laten dat gewoonweg niet toe. Ik heb in ‘87 de structuur binnen ons gezelschap veranderd omdat ikzelf als jonge maker naast mijn schoenen begon te lopen. Men kan heus wel op een zachte en liefdevolle manier extreem theater maken. En we moeten ophouden met te spreken over generaties, maar over organisaties, structuren en individuen.

We zijn erg aangedaan door deze zaak en er moet iets positief uit voortkomen. Het onderzoek en zelfonderzoek moeten ten gronde gebeuren. De open brief van de twintig ex-performers van Troubleyn zal helend werken.

Ik nodig iedereen uit om op bezoek te komen in de MILL. Volg eens een repetitieproces bij ons en u zal zien hoe delicaat, mooi en interessant dat is. En ik geloof oprecht dat dat ook het geval is bij de meeste andere gezelschappen zowel bij de ‘oude’ generatie als de nieuwe.

Jan Lauwers


Hamlet

Lisaboa Houbrechts & Kuiperskaai plaatsen de werkelijke Lauwers-Barkey familie op scène om de canonieke Hamletfamilie te vertolken. Zo proberen ze tot de essentie van de oertragedie door te dringen.

Voor Hamlet vroeg Lisaboa Houbrechts actrice Grace Ellen Barkey om de rol van de strijdende Gertrude te vertolken. Samen met haar zoon Victor Lauwers, als prins Hamlet, en haar dochter Romy Louise Lauwers, in de rol van Ophelia, zal Grace Ellen Barkey voor het eerst te zien zijn in een Kuiperskaai­productie. Needcompany coproduceert.

Hamlet komt tot stand binnen P.U.L.S. Met dit initiatief wil Toneelhuis getalenteerde jonge theatermakers op eigen tempo laat doorgroeien naar de grote scène. Enkele internationaal gerenommeerde theatermakers waaronder ook Jan Lauwers kijken als bondgenoten en gesprekspartners mee.

Première op 22 september in Toneelhuis. Daarna op tournee in België, Nederland en Frankrijk. Meer info, tickets en volledige speellijst op Toneelhuis.be en Facebook.


EXPLO I @ MILL

In 2017 verhuisde Needcompany naar de voormalige tabaksfabriek Gosset in Sint-Jans-Molenbeek. Het huis met vele kamers werd MILL gedoopt en betekende de start van een nieuwe fase in ons dertigjarig bestaan.

Op 25 en 26 oktober 2018 gooit MILL de deuren wagenwijd open met EXPLO I, een exclusieve tweedaagse vol performances, expo’s en films. Op het programma staat een inkijk in het werk van Emma van der Put, Maarten Seghers, Oscar van der Put, Simon Lenski, Nicolas Rombouts, Lot Lemm, Nicolas Field, Rombout Willems, Maarten Vanden Abeele, Jan Lauwers, Maarten van der Put, Grace Ellen Barkey, Fritz Welch, Benoît Gob, Lisaboa Houbrechts, Victor Lauwers, Romy Louise Lauwers, Lobke Leirens, Seppe Decubber en Maxime Rouquart.

Volledige programma en hoe er bij te zijn: www.needcompany.org.

Gelijktijdig met EXPLO I opent in Kusseneers Gallery de tentoonstelling WATERCOLOURS FROM MILL’S CREEK met beeldend werk van Jan Lauwers.


Concert by a Band Facing the Wrong Way

"Concert by a Band Facing the Wrong Way is zo sterk dat er op de meest humoristische momenten een verlegen lachje klinkt, zoals wanneer je op het einde van een voorstelling niet weet of je voor het applaus recht moet staan of niet en je om je heen kijkt om te zien wat de anderen doen. Op die momenten werkt de voorstelling perfect. De houding van het publiek - dat aan referenties gewend is en ze nodig heeft om te weten waaraan zich te houden, wordt uitgekleed. Niet alleen de kunstenaar wil behagen, het publiek wil ook behaagd en geleid worden. Fascinerend." — Juan Carlos Romero (NAU NUA ARTS MAGAZINE) 

Concert by a Band Facing the Wrong Way, de nieuwe Needcompany productie van en met Maarten Seghers, Nicolas Field en Rombout Willems, is een portret van een bende westerse kunstenaars die onuitputtelijk rechtdoor rennen, onduidelijk of ze op de vlucht zijn voor alle ellende van de wereld, of er net naartoe hollen.

Na succesvolle passages in Poznan en Barcelona is Concert by a Band Facing the Wrong Way voorlopig nog te zien op 11 en 12 oktober op Festival Actoral in Marseille en op 25 en 26 oktober tijdens EXPLO I in Brussel.


L'incoronazione di Poppea

In augustus ging Monteverdi's L'incoronazione di Poppea in wereldpremière in Salzburg. De muzikale leiding was in handen van William Christie, Jan Lauwers tekende voor de regie, beeld en choreografie.

In L'incoronazione di Poppea transponeert Lauwers zijn unieke benadering van het medium theater - waarin hij woord, beweging, beeldende kunst en muziek een autonome plek geeft - naar de opera. De reacties zijn dan ook bijzonder lovend.

Lees hier enkele stemmen uit de pers:
L'incoronazione di Poppea als Gesamtkunstwerk (Salzburger Nachrichten)
Opera voor iedereen (Suddeutsche Zeitung)
Egotrippen en moorden op barokmuziek (De Standaard)

Op tournee

Na een internationale tournee in onder meer Spanje, Frankrijk en Duitsland keert Oorlog en terpentijn terug naar België. In november en december is de succesvoorstelling te zien in Roeselare, Brugge, Strombeek, Bergen, Gent, Aalst, Turnhout, Kortrijk, Heist-op-den-Berg en Sint-Niklaas. In samenwerking met de provincie West-Vlaanderen werkt Needcompany ook een educatief traject uit. 120 leerlingen en OKAN-jongeren uit 6 middelbare scholen nemen deel aan een ontmoetingsdag rond 'kunst en trauma' in onze repetitiestudio in Sint-Jans-Molenbeek alvorens de voorstelling bij te wonen in hun thuisstad.

Na bijna 10 jaar afwezigheid keert Needcompany met het gelauwerde De blinde dichter eindelijk terug naar de UK. Afspraak op 2 oktober in de Queen Elisabeth Hall van het Southbank Centre in Londen.

De kamer van Isabella is al op tournee sinds de première in 2004. De volgende vertoningen vinden nog deze maand plaats in Namen en Nantes. Op zaterdag 6 oktober opent de voorstelling het Temporada Alta in Girona.


Needcompany
Ensemble weNEEDmoreCOMPANY Contact Events Ontwikkeling
 
producties
Jan Lauwers Grace Ellen Barkey Maarten Seghers performing arts beeldende kunst Film
 
speeldata
Kalender
 
Shop
Boeken Muziek Film
 
Nieuwsbrief
Aanmelden Archief
NEEDCOMPANY  |  info@needcompany.org  |  Privacy  |  Pro area
Deze website gebruikt cookies. Door verder te gaan op de site ga je akkoord met onze cookie policy.