Jan Lauwers (Antwerpen, 1957) is een kunstenaar die zowat elk medium hanteert. De afgelopen twintig jaar werd hij vooral bekend met zijn baanbrekend theaterwerk met het gezelschap Needcompany, opgericht in Brussel in 1986. Ondertussen bouwde hij aan een aanzienlijk oeuvre beeldend werk uit dat in 2007 werd tentoongesteld in BOZAR (Brussel).

Jan Lauwers studeerde schilderkunst aan de Kunstacademie van Gent. Eind 1979 verzamelde hij een aantal mensen rond zich in het Epigonenensemble. In 1981 werd deze groep omgevormd tot het collectief Epigonentheater zlv (zonder leiding van) dat het theaterlandschap verraste met een zestal theaterproducties. Hiermee schreef Lauwers zich in in de radicale vernieuwingsbeweging in Vlaanderen begin ’80 en brak internationaal door. Het Epigonentheater zlv bracht concreet, direct en sterk visueel theater met muziek en taal als structurerende elementen. Voorstellingen waren Reeds gewond en het is niet eens oorlog (1981), dE demonstratie (1983), Struiskogel (1983), Background of a Story (1984) en Incident (1985). Jan Lauwers ontbond dit collectief in 1985 en richtte Needcompany op.

NEEDCOMPANY
Jan Lauwers needs company. Hij richtte Needcompany samen op met Grace Ellen Barkey. Zij zijn beiden verantwoordelijk voor de grotere producties van Needcompany. De groep performers die Jan Lauwers en Grace Ellen Barkey de voorbije jaren hebben verzameld is uniek in zijn veelzijdigheid. De associated artists zijn MaisonDahlBonnema (Hans Petter Dahl & Anna Sophia Bonnema), Lemm&Barkey (Lot Lemm & Grace Ellen Barkey), OHNO Cooperation (Maarten Seghers & Jan Lauwers) en het NC-ensemble met o.m. de onnavolgbare Viviane De Muynck. Zij maken hun eigen werk onder de vleugels van Needcompany.

Sinds de oprichting van Needcompany in 1986 zijn zowel de werking als de groep performers uitgesproken internationaal. Elke productie werd sindsdien in meerdere talen gespeeld. De eerste Needcompany-producties, Need to Know (1987) en ça va (1989) – waarvoor Needcompany de Mobil Pegasus Preis kreeg – waren nog sterk visueel, maar in volgende producties wonnen de verhaallijn en een centraal thema aan belang, hoewel de fragmentarische opbouw behouden bleef.

Jan Lauwers’ opleiding als beeldend kunstenaar is bepalend voor zijn omgang met het medium theater en leidt tot een eigenzinnige, op velerlei manieren grensverleggende theatertaal, die het theater en haar betekenis onderzoekt. Eén van de belangrijkste kenmerken van deze taal is het transparante, ‘denkende’ acteren en de paradox tussen ‘acteren’ en ‘performen’.

Deze specifieke schriftuur is eveneens terug te vinden in zijn Shakespeare-bewerkingen: Julius Caesar (1990), Antonius und Kleopatra (1992), Needcompany's Macbeth (1996), Needcompany’s King Lear (2000) en Ein Sturm (2001, Deutsches Schauspielhaus Hamburg). Na de regie van Invictos (1991), de monoloog SCHADE/Schade (1992) en de opera Orfeo (1993), startte hij in 1994 de realisatie van een groot project waar hij voor het eerst volledig als auteur naar voor trad, The Snakesong Trilogy: Snakesong/Le Voyeur (1994), Snakesong/Le Pouvoir (1995) en Snakesong/Le Désir (1996). In 1998 bracht hij de herwerkte versie van de gehele Snakesong-trilogie op de planken.

In september 1997 werd hij gevraagd voor het theaterluik van Documenta X (Kassel). Hij creëerde er Caligula naar Camus, het eerste deel van de diptiek No beauty for me there, where human life is rare. Met Morning Song (1999), het tweede deel van de diptiek No beauty…, wonnen Jan Lauwers en Needcompany een Obie-Award in New York. Op vraag van William Forsythe creëerde Jan Lauwers, in samenwerking met het Ballett Frankfurt de productie DeaDDogsDon’tDance/DjamesDjoyceDeaD (2000).

Images of Affection (2002) werd gecreëerd naar aanleiding van het 15-jarig bestaan van Needcompany. Onder de titel No Comment (2003) bracht Jan Lauwers drie monologen en een danssolo. Charles Mee, Josse De Pauw en Jan Lauwers schreven respectievelijk een tekst voor Carlotta Sagna (Salome), Grace Ellen Barkey (De teedrinkster) en Viviane De Muynck (Ulrike). Zes componisten: Rombout Willems, Doachim Mann, Walter Hus, Senjan Jansen, Hans Petter Dahl en Felix Seger schreven de muziekcompositie voor de danssolo van Tijen Lawton. De thema’s uit de voorstelling zijn de thema’s die Jan Lauwers al sinds het begin van zijn werk bij de Needcompany herformuleert en herdefinieert: geweld, liefde, erotiek en dood.
Een verzameling van enkele duizenden etnologische en archeologische objecten die Jan Lauwers’ vader heeft nagelaten, was de aanzet om het verhaal te vertellen van Isabella Morandi in de voorstelling De kamer van Isabella (2004) (Festival d’Avignon). Negen performers onthullen samen het geheim van Isabella’s kamer met als centrale figuur de monumentale actrice Viviane De Muynck. Deze voorstelling kreeg meerdere prijzen, waaronder de Prijs van de Vlaamse Gemeenschap Cultuur 2006 in de categorie toneelliteratuur.
In 2006 creëerde Jan Lauwers twee voorstellingen voor het Festival van Avignon: De Lobstershop, gebaseerd op een nieuwe tekst van zijn hand, en Alles is ijdelheid, een monoloog door Viviane De Muynck, gebaseerd op het gelijknamige boek met spraakmakende mémoires van Claire Goll.

Salzburger Festpiele nodigt Jan Lauwers in de zomer van 2008 uit om een nieuwe voorstelling te maken, Het Hertenhuis. Deze nieuwe voorstelling vormt samen met De kamer van Isabella (2004) en De Lobstershop (2006) het laatste deel van de trilogie over menselijkheid: Sad Face | Happy Face. Deze trilogie wordt voor het eerst integraal vertoond op de Salzburger Festspiele 2008.

Sinds 2009 is Needcompany artist-in-residence in het Burgtheater (Wenen). Jan Lauwers schrijft een nieuwe tekst De kunst der vermakelijkheid (2011) en brengt voor deze nieuwe voorstelling zijn Needcompany-ensemble en een aantal acteurs van het Burgtheater samen op de scène.


PROJECTS
In 1999 startte Jan Lauwers Needlapb: een eenmalige ruimte voor ideeën, kanttekeningen, schetsen, losse gedachten. Tijdens Needlapb kan men kennis maken met de beginfase van diverse projecten waar experiment tastend zijn weg zoekt naar de scène.

Just for Toulouse (Théâtre Garonne, 2006) was de eerste editie van een avond waarop de associated artists van Needcompany installaties en performances brachten. In BOZAR (2007) werd Just for Brussels gepresenteerd.

Deconstructions zijn opgebouwd uit het beeldend werk van Jan Lauwers. Deze museale installaties waren reeds te zien in BOZAR (Brussel) en in haus der kunst (München) in 2007. Hierin bracht het NC-ensemble een zes uur durende marathonperformance waarin heel de denkwereld van Jan Lauwers samenkwam.

Samen met Maarten Seghers richtte hij OHNO COOPERATION op, die hun wederzijds artistiek engagement bestempelt. Tot op heden heeft zich dat geuit in het bekijken van, denken over en maken van muziek, beeldend werk en performances: The Grenoble Tapes (2006), O.H.N.O.P.O.P.I.C.O.N.O. (2006), The OHNO Cooperation Conversation On The O.H.N.O.P.O.P.I.C.O.N.O. 0ntology (2007). Deze worden samen gebracht in an OHNO cooperation evening (2008). In 2009 nodigde OHNO COOPERATION als curator- en kunstenaarsduo verschillende kunstenaars uit voor De Tragedie Van Het Applaus – Roubaix.